Cách thay lốp dự phòng ô tô đúng kỹ thuật, an toàn Thế Giới Lốp

Xe đang chạy bỗng nghe tiếng "phạch phạch", vô lăng lệch hẳn về một bên – đó là lúc lốp đã xịt và bạn cần xử lý ngay. Nắm vững cách thay lốp dự phòng ô tô giúp bạn chủ động đưa xe đến nơi sửa chữa mà không phải chờ đợi lâu bên đường. Bài viết dưới đây của Thế Giới Lốp hướng dẫn từng bước, kèm những lưu ý an toàn mà nhiều tài xế thường bỏ qua.

Lốp dự phòng là gì? Có mấy loại?

Lốp dự phòng là bánh xe được nhà sản xuất trang bị sẵn (thường nằm dưới sàn cốp hoặc treo dưới gầm xe) để thay tạm khi một trong bốn lốp chính gặp sự cố. Hiện nay có hai loại phổ biến:

Lốp dự phòng cùng cỡ (full-size): kích thước giống lốp chính, có thể dùng gần như bình thường nếu còn tốt và đủ áp suất.
Lốp dự phòng loại nhỏ (space-saver, hay gọi là "lốp bánh donut"): nhỏ và nhẹ hơn, thường có mâm sơn màu nổi bật, chỉ dùng tạm thời để di chuyển đến gara.

Một số xe không có lốp dự phòng mà dùng lốp run flat hoặc bộ vá lốp khẩn cấp đi kèm máy bơm. Vì vậy, việc đầu tiên nên làm khi nhận xe là mở cốp kiểm tra xem xe mình được trang bị loại nào.

Tiêu chí	Lốp dự phòng cùng cỡ	Lốp dự phòng loại nhỏ
Kích thước	Giống lốp chính	Nhỏ, hẹp hơn lốp chính
Mục đích	Có thể dùng như lốp thường nếu còn tốt	Chỉ dùng tạm thời
Tốc độ, quãng đường	Theo thông số lốp	Bị giới hạn, ghi trên thành lốp hoặc sách hướng dẫn
Ảnh hưởng vận hành	Gần như không đổi	Độ bám, phanh và ổn định giảm

Lốp chính bị xịt, lốp dự phòng loại nhỏ và kích nâng xe đặt cạnh ô tô

Ảnh minh họa: Kurt Nordstrom from Ponder, TX, USA / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Dụng cụ cần chuẩn bị trước khi thay lốp

Trước khi áp dụng cách thay lốp dự phòng ô tô, hãy chắc chắn xe có đủ dụng cụ. Hầu hết ô tô đều có sẵn bộ đồ nghề cơ bản trong cốp:

Lốp dự phòng còn tốt và đủ hơi.
Kích nâng xe (thường là kích cá sấu dạng trục vít đi theo xe).
Tay mở ốc bánh xe (cờ lê chữ L hoặc chữ thập), tay quay kích.
Khóa ốc chống trộm nếu xe có lắp ốc khóa.
Biển hoặc đèn cảnh báo tam giác.
Nên có thêm: găng tay, đèn pin, vật chèn bánh, một tấm gỗ phẳng để kê kích khi nền đất mềm.

Ảnh minh họa: User Interiot on en.wikipedia / Wikimedia Commons, Public domain

Cách thay lốp dự phòng ô tô: 8 bước chi tiết

Dưới đây là cách thay lốp dự phòng ô tô cơ bản, áp dụng cho đa số xe con. Vị trí đặt kích, cách lấy lốp dự phòng và lực siết ốc có thể khác nhau tùy mẫu xe, vì vậy hãy xem thêm sách hướng dẫn sử dụng đi kèm xe.

Bước 1: Dừng xe ở vị trí an toàn

Giảm tốc từ từ, không phanh gấp, rồi đưa xe vào lề đường hoặc khu vực bằng phẳng, xa làn xe chạy. Bật đèn cảnh báo nguy hiểm, về số P (xe số tự động) hoặc số 1/số lùi (xe số sàn), kéo phanh tay và tắt máy. Mọi người trên xe nên xuống và đứng ở chỗ an toàn, tránh xa dòng xe.

Bước 2: Đặt biển cảnh báo và chèn bánh

Đặt biển cảnh báo phía sau xe để các phương tiện khác kịp nhận biết. Trên đường cao tốc, nếu xe không thể vào làn dừng khẩn cấp, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 yêu cầu bật đèn khẩn cấp và đặt biển hoặc đèn cảnh báo phía sau xe tối thiểu 150 mét. Sau đó, chèn một vật chắc chắn vào bánh xe ở phía đối diện chéo với lốp bị xịt để xe không bị trôi.

Ảnh minh họa: Jaller94 / Wikimedia Commons, CC0

Bước 3: Lấy lốp dự phòng và dụng cụ

Lấy lốp dự phòng, kích và tay mở ốc ra đặt gần bánh cần thay. Nếu bánh xe có ốp chụp mâm, hãy tháo nó ra trước.

Bước 4: Nới lỏng ốc khi bánh xe còn chạm đất

Đây là bước nhiều người làm sai. Khi bánh còn tì xuống mặt đường, bánh xe không quay theo tay mở, nên bạn dễ dàng nới ốc. Vặn ngược chiều kim đồng hồ khoảng nửa vòng đến một vòng cho mỗi con ốc, chưa tháo hẳn.

Bước 5: Đặt kích đúng điểm và nâng xe

Đặt kích vào điểm kích mà nhà sản xuất đã đánh dấu trên sườn xe, thường nằm gần bánh cần thay (có vết khuyết hoặc ký hiệu trên gờ kim loại dưới cửa). Đặt kích sai chỗ có thể làm móp sàn, vỡ ốp nhựa hoặc khiến xe trượt khỏi kích. Nâng xe từ từ đến khi lốp xịt cách mặt đất vài centimet.

Tuyệt đối không chui hoặc đưa tay, chân vào gầm xe khi xe chỉ được đỡ bằng kích.

Bước 6: Tháo ốc và gỡ lốp xịt

Tháo hẳn các con ốc và cất vào một chỗ để không bị lăn mất. Dùng hai tay kéo bánh xe thẳng ra khỏi trục, sau đó đặt nằm xuống bên cạnh xe.

Bước 7: Lắp lốp dự phòng và siết ốc bằng tay

Căn lỗ trên mâm lốp dự phòng khớp với bu lông trên moay-ơ, đẩy bánh vào sát. Vặn từng con ốc bằng tay cho đến khi vừa khít, rồi dùng tay mở siết nhẹ theo thứ tự hình sao (đối xứng chéo), không siết vòng tròn lần lượt, để mâm ép đều vào moay-ơ.

Bước 8: Hạ xe và siết chặt lần cuối

Hạ kích từ từ cho bánh chạm đất rồi rút kích ra. Siết chặt tất cả các ốc thêm một lượt theo thứ tự hình sao. Nếu có cờ lê lực, hãy siết đúng lực theo sách hướng dẫn. Cuối cùng, kiểm tra áp suất lốp dự phòng, cất lốp xịt và dụng cụ lên xe, thu biển cảnh báo.

Lốp ô tô bị xịt hơi cần thay bằng lốp dự phòng

Ảnh minh họa: Frenkieb from Netherlands / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Lưu ý khi chạy xe bằng lốp dự phòng

Thay xong lốp mới chỉ là bước "chữa cháy". Để đi tiếp an toàn, bạn cần nhớ:

Giới hạn tốc độ và quãng đường: Michelin khuyến cáo lốp dự phòng loại nhỏ chỉ nên chạy dưới 80 km/h và trong phạm vi dưới 80 km. Thông số cụ thể của từng lốp được in trên thành lốp hoặc trong sách hướng dẫn; hãy làm theo con số đó.
Lái xe nhẹ nhàng: tránh tăng tốc, phanh gấp hay vào cua nhanh vì độ bám của lốp nhỏ kém hơn lốp chính.
Kiểm tra lại ốc sau một đoạn ngắn: sau khi chạy một quãng, nên dừng lại kiểm tra độ chặt của ốc bánh.
Sửa hoặc thay lốp chính càng sớm càng tốt: Michelin khuyên nên đưa xe đến trung tâm lốp ngay trong ngày. Tại Thế Giới Lốp, dịch vụ thay lốp được thực hiện theo quy trình thay lốp ô tô chuyên nghiệp. Nếu lốp bị đinh, bạn có thể tham khảo bài lốp ô tô bị đinh có vá được không để biết khi nào vá được, khi nào phải thay.

Khi lắp lại lốp chính đã vá hoặc thay lốp mới, xe nên được cân bằng động lốp xe ô tô để tránh rung vô lăng. Nếu trước đó xe đã cán ổ gà mạnh hoặc bị lệch lái, hãy làm thêm dịch vụ cân chỉnh thước lái.

Bảo quản lốp dự phòng đúng cách

Nắm được cách thay lốp dự phòng ô tô sẽ không giúp ích nhiều nếu chính lốp dự phòng không dùng được. Lốp nằm im trong cốp nhiều năm nên rất dễ bị bỏ quên, đến lúc cần mới phát hiện đã non hơi hoặc lão hóa.

Kiểm tra áp suất lốp dự phòng mỗi khi kiểm tra các lốp còn lại. Mức áp suất chuẩn ghi trên tem cửa xe, nắp bình xăng hoặc thành lốp dự phòng; xem thêm bài áp suất lốp ô tô bao nhiêu là chuẩn.
Quan sát thành lốp: nếu có vết nứt chân chim, phồng rộp thì nên thay dù lốp chưa từng lăn bánh.
Kiểm tra tuổi lốp qua mã DOT. Theo Michelin, nên kiểm tra kỹ lốp dự phòng sau 5–6 năm và thay mới sau khoảng 10 năm, hoặc sớm hơn nếu lốp đã hư hại. Sau mỗi lần dùng, nhớ bơm bổ sung hơi cho lần sau.
Đảm bảo kích, tay mở ốc và khóa ốc chống trộm vẫn đủ và hoạt động tốt.

Với lốp dự phòng cùng cỡ, bạn có thể đưa nó vào vòng dịch vụ đảo lốp định kỳ để năm lốp mòn đều, nếu nhà sản xuất cho phép.

Khi nào không nên tự thay lốp mà nên gọi cứu hộ?

Dù đã thuộc cách thay lốp dự phòng ô tô, tự thay lốp không phải lúc nào cũng là lựa chọn an toàn. Hãy gọi cứu hộ lốp 24h khi:

Xe dừng ở vị trí nguy hiểm: trên cao tốc không có làn khẩn cấp, khúc cua khuất, trên cầu hoặc đường dốc.
Trời tối, mưa lớn hoặc nền đất mềm, kích không đứng vững.
Ốc bánh bị kẹt, mất khóa ốc chống trộm hoặc thiếu dụng cụ.
Lốp dự phòng cũng non hơi hoặc hư hỏng.
Mâm xe biến dạng sau va chạm, hoặc bạn không tự tin về sức khỏe để thao tác.

Nếu xe đồng thời không khởi động được do hết điện, hãy gọi thêm cứu hộ ắc quy 24h để được hỗ trợ.

Dịch vụ liên quan tại Thế Giới Lốp

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Thay lốp dự phòng mất bao lâu? Thời gian phụ thuộc vào kinh nghiệm, dụng cụ và mẫu xe. Người đã quen tay làm khá nhanh, còn lần đầu tự làm sẽ lâu hơn. Dù vậy, đừng vì vội mà bỏ qua các bước an toàn.

Lốp dự phòng loại nhỏ chạy được bao xa? Loại lốp này chỉ dùng tạm để đến gara gần nhất. Giới hạn tốc độ và quãng đường được ghi trên thành lốp hoặc sách hướng dẫn; Michelin khuyến cáo chạy dưới 80 km/h, trong phạm vi dưới 80 km, và thay lại lốp chính càng sớm càng tốt.

Nên lắp lốp dự phòng vào bánh trước hay bánh sau? Thông thường bạn lắp vào đúng vị trí bánh bị xịt. Một số hãng có hướng dẫn riêng khi lốp trước hỏng, hãy xem sách hướng dẫn sử dụng.

Vì sao phải nới ốc trước khi kích xe lên? Khi bánh còn chạm đất, ma sát với mặt đường giữ bánh không quay theo tay mở, giúp nới ốc dễ và an toàn hơn. Nếu kích xe lên trước, bánh sẽ xoay tự do và bạn phải dùng lực mạnh, dễ làm xe lung lay trên kích.

Có cần cân bằng động khi lắp lại lốp chính đã vá không? Nên làm. Việc tháo lốp khỏi mâm để vá có thể làm thay đổi độ cân bằng của bánh xe, dẫn đến rung vô lăng khi chạy tốc độ cao.

Nguồn tham khảo

Xịt lốp giữa đường? Thế Giới Lốp luôn sẵn sàng hỗ trợ

Biết cách thay lốp dự phòng ô tô giúp bạn bình tĩnh xử lý sự cố, nhưng an toàn vẫn là ưu tiên số một. Hãy đặt lịch tại thegioilop.vn hoặc ghé chi nhánh Thế Giới Lốp gần nhất để được vá, thay lốp, kiểm tra toàn bộ lốp xe (kể cả lốp dự phòng) và làm luôn thay dầu nhớt động cơ nếu xe đã đến hạn bảo dưỡng.